Cyclusgerelateerde klachten: hoe je er óók naar kunt kijken volgens artsen Mia Wessels en Rachelle Jongen
Artsen Mia Wessels en Rachelle Jongen hebben een missie: radicaal anders leren kijken naar gezondheid en een brug bouwen tussen de reguliere en holistische gezondheidszorg. Of het nu cyclusgerelateerde klachten zijn of andere gezondheidsproblemen, met hun aanpak gebaseerd op functional medicine, kijk je door een systemische benadering op een nieuwe manier naar alle processen in het lichaam.
De cijfers liegen niet: meer dan de helft van de Nederlanders leeft met een chronische aandoening – waarvan 35 procent onder de 40 jaar. Toch blijft de huidige zorg vaak hangen in symptoombestrijding, terwijl het echte verhaal dieper gaat. Rachelle en Mia geloven dat zelfzorg de basis is van goede zorg: door te leren luisteren naar je lichaam werk je preventief, begrijp je signalen beter en maak je bewustere keuzes.
Hun missie is niet zomaar ontstaan; ze hebben de zorg ervaren, zowel als dokter als patiënt. Beiden hebben hun eigen pad bewandeld als het gaat om ‘gezondheid’. Al als kind kampte Rachelle met heftige spanningshoofdpijnen, waarvoor in de reguliere zorg weinig oplossing werd gevonden, zelfs toen ze zelf als dokter werkte. En Mia maakte na een zware hersenschudding van dichtbij mee hoe belangrijk het is om je lichaam te begrijpen en stap voor stap je herstel in eigen hand te nemen. Beide ervaringen vormen de basis van hun overtuiging: het is tijd voor een gezondheidsrevolutie – van symptoombestrijding naar preventie. Hun aanpak?
“Gezondheid móeten we breder zien, systemisch en holistisch, de oorzaak van de oorzaak aanpakken. Gefundeerd op wetenschap én ervaring. En met het lef om buiten de lijntjes te kleuren,” aldus Rachelle Jongen.
Cyclusgerelateerde klachten verzachten door preventieve selfcare
Veel vrouwen hebben cyclus of hormonaal gerelateerde klachten en deze worden vaak onder de tafel geschoven. Hoe komt dit eigenlijk?
Mia en Rachelle: ” Dit is een gelaagd probleem. Enerzijds speelt de maatschappelijke rol van de vrouw een grote rol; we hebben lang geleefd in een ‘niet lullen maar poetsen’-cultuur waarin we simpelweg doorgaan, ongeacht hoe we ons voelen. De vrouw staat nu ook veel meer midden in de maatschappij dan zo’n 30 of 40 jaar geleden. Anderzijds is de wetenschappelijke kennis over de vrouwelijke cyclus pas de laatste jaren echt in een stroomversnelling gekomen. We beginnen nu pas de taal te vinden voor wat voorheen ‘gewoon een vrouwendingetje’ werd genoemd.
Daarnaast zien we veel effecten van de zogenaamde hormoonverstoorders. Dit zijn chemische stoffen zoals plastics die soortgelijke moleculaire vormen hebben als de hormonen in ons lijf. Iedereen heeft tegenwoordig een lading van die chemische stoffen in zich, die hormonale processen verstoren.”
Als iemand met zulke klachten bij jullie komt, hoe pakken jullie dat dan aan?
“Wij plaatsen klachten altijd in een brede context. Hormonen zijn namelijk geen losstaande eilandjes; ze reageren op alles wat er in je leven gebeurt. We kijken daarom altijd naar de vier lagen van welzijn: de fysieke, mentale, emotionele en intuïtieve laag. Daaronder liggen veel lichamelijke processen die allemaal op elkaar inwerken. Zoals de darmgezondheid die invloed heeft op je hormonen, het stresssysteem en genetische factoren.
Het is dus vaak een complexe puzzel en niet zomaar: oh, deze klacht is altijd te verhelpen met deze interventie. Wij passen het functional medical model toe, waarbij de constante interactie met je omgeving centraal staat. Dit wil zeggen: hoe je eet, slaapt de emotionele bagage die je bij je draagt, hebben allemaal impact op hoe jij je voelt. Zelfs wat je jezelf vertelt, beïnvloedt de gezondheid.
Bijvoorbeeld als je een ‘stempel’ chronische vermoeidheid krijgt, dan is het niet gek dat deze gedachten constant door het hoofd blijven malen. Maar of ‘ie helpend is? Dat niet. Wat wel helpt, is vertrouwen in het lichaam terugkrijgen. Met een helikopterview willen we blootleggen wat er wél kan, ondanks eventuele beperkingen.”
Bij veel cyclusgerelateerde klachten wordt de pil als oplossing voorgeschreven. Is dit dan de enige manier?
“Zeker niet. Hoewel de pil in sommige situaties een tijdelijke oplossing kan zijn, lost deze nooit het onderliggende probleem op. Het onderdrukt misschien de symptomen, maar legt vooral je eigen cyclus plat, wat weer andere nadelen met zich meebrengt. Het is essentieel om eerst te kijken naar wat er onderliggend niet goed gaat en naar wat je lichaam je probeert te vertellen, voordat je kiest voor symptoombestrijding.
Bovendien zien we nu pas de effecten van decennia pilgebruik bij vrouwen. Zo lijken vrouwen die nu in de overgang komen en langdurig de pil hebben gebruikt, erg veel last te hebben. Verklaringen hiervoor zijn de hormonale flexibiliteit die je niet meer hebt als je gewend bent aan de pil. Je haalt de natuurlijke cyclus uit je lijf, dus je lichaam weet niet meer hoe je met de schommelingen om kan gaan. In de praktijk zie je dat veel vrouwen tegenwoordig juist zonder hormonen in balans willen komen, maar als je al jarenlang hormonen slikt, is het natuurlijk weer spannend wat dit met je lichaam gaat doen.”
Hoe zit het dan met de overgang en hormonen?
“De overgang wordt vaak nog steeds gezien als een ‘gebreksziekte’ of iets waar je simpelweg doorheen moet bijten. Er is gelukkig wel veel meer mogelijk dan we denken. Met name de relatie tot leefstijl mag meer aandacht krijgen. Leefstijl kun je goed beïnvloeden en dat heeft weer een positief effect op hoe je de overgang ervaart. Slaap, voeding en stressmanagement hebben een grote impact. En daarnaast wil je hormonale verstoringen goed in kaart brengen. Het slikken van hormonen is vaak een symptoombestrijding. Ook hier geldt: soms werkt het héél goed! Slik ze alleen niet klakkeloos, want het lichaam ondergaat een transformatie en wil daarmee iets vertellen. Luisteren naar het lichaam is net zo belangrijk als het slikken van hormonen. Het is niet óf-óf.
Vaak is de overgang zo’n moment waarop de balans er even uitschiet, het topje van de ijsberg eigenlijk. Zie het net als wat er bij burn-out gebeurt. Daarbij gaat het ook niet over die ene drukke periode, maar het gaat over alles wat eraan voorafgaat. De balans is vaak al langer verstoord en ingesleten, hardnekkige patronen kunnen daar ook een oorzaak van zijn. Dus overgangsklachten zijn wat ons betreft een uitnodiging om met jezelf aan de slag te gaan. Om fysiek, mentaal en emotioneel de boel weer op de rit te krijgen. En zeker ook spiritueel of intuïtief. De overgang heet niet voor niets zo. Het is een fase waarna je anders in het leven staat.
Alleen houden we nu zo vast aan het willen blijven functioneren alsof we 30 zijn. Vroeger hoefden vrouwen in die overgangsfase niet meer zoveel. Ze werkten vaak niet, kinderen waren al uit huis, het tempo van het leven lag lager, de sociale normen waren anders. Nu moet er zoveel van een vrouw, waarbij de natuur eigenlijk zegt: je mag lekker de herfst in, trek je terug en doe rustig aan.
Uiteindelijk draait het om verzachten naar jezelf. Ook op het gebied van zelfzorg en daarbij mag je best verder kijken. Wat voor de een wel werkt, werkt voor de ander niet. Het is de helikopterview van Mia en Rachelle die veel vrouwen helpt met het uitzoeken wat het beste bij hen past.
